De toekomst in eigen hand nemen, de energietransitie versnellen en gezien worden als een serieuze gesprekspartner. Dat zijn de belangrijkste drijfveren van JongRES-vertegenwoordigers Mellssa van Cerwen (Noord-Holland) en Rowin Israël (Rivierenland). ‘Daarnaast is het gewoon ook heel leuk om je samen met andere jongeren hierin te verdiepen en voor in te zetten ’, aldus Rowin Israël.
Regie over je eigen toekomst
Melissa van Gerwen is sinds anderhalfjaar actief als vertegenwoordiger bij JongRES Noord-Holland. Dat doet ze naast haar fulltimebaan als trainee bij de provincie Noord-Holland, waarvoor ze nu bij de gemeente Amsterdam werkt aan de Klimaatnotitie water. Daarbij heeft ze meteen een tip voor jongeren die zich ook willen inzetten voor de energietransitie, maar niet weten waar ze de tijd vandaan moeten halen. 'Stel je eigen voorwaarden over wat je wel en niet doet. Zo heb ik afgesproken binnen de RES Noord-Holland dat ik alleen stukken meelees. Daar ben ik zo’n 3 tot 4 uur per week mee bezig. Ik ben niet meer aanwezig bij alle bijeenkomsten en vergaderingen.’
‘Wat de Nederlandse situatie uitdagend, maar ook interessant, maakt is dat er meerdere vraagstukken strijden om ruimte.’
Serieuze gesprekspartner
‘Er worden nu plannen gemaakt voor 2030 en 2050 door mensen die het misschien niet eens meer mee gaan maken.
Jongeren en jongvolwassenen van 18 tot en met 35 jaar zijn nauwelijks vertegenwoordigd in de Regionale Energie Strategieën, terwijl ze in Noord-Holland wel 40% van de bevolking vormen. Om die reden hebben wij vorig jaar voor de Provinciale Statenverkiezingen een position paper gemaakt en die naar alle kandidaat-Statenleden gestuurd, om ze te stimuleren jongerenparticipatie prioriteit te geven. Daarin hebben we vier concrete acties geformuleerd om ervoor te zorgen dat meer jongeren gaan meepraten, meedenken en meebeslissen.
In de kern komt het erop neer meer aan te sluiten bij de belevingswereld van jongeren. Door hun taal te spreken en aanwezig te zijn op de kanalen en plaatsen waar zij dat gesprek voeren, namelijk op Facebook, Instagram en TikTok en bijvoorbeeld op festivals. En dat alles op 1 A4'tje, dus het kan!’ Die uitgangspunten gelden overigens wat Van Gerwen betreft niet alleen voor jongeren, maar ook voor andere doelgroepen die tot nu toe ondervertegenwoordigd zijn in dit vraagstuk. ‘De energietransitie is niet alleen een technisch vraagstuk, maar ook een belangrijk sociaal-maatschappelijk vraagstuk. Hoe maken we de energietransitie van iedereen en niet alleen van de groene elite? Dat is naar mijn mening een hele belangrijke uitdaging.
En dat begint bij het beter aansluiten bij de belevingswereld van mensen die je nu niet ziet en hoort.’
RES niet activistisch genoeg
Een andere tip van Van Gerwen die niet in de position paper staat, is om jongeren een financiële vergoeding te geven voor hun betrokkenheid. ‘Als ze moeten kiezen tussen geld verdienen voor hun studie en levensonderhoud of dit, dan geven veel jongeren prioriteit aan geld verdienen. Daarmee kun je die drempel voor een deel weg nemen.’ Tegelijkertijd merken ze bij JongRES dat het moeilijk is om jongeren te vinden zich hiervoor willen inzetten. ‘Neem bijvoorbeeld de Jonge Klimaatbeweging, die is meer activistisch van aard. Dat spreekt veel jongeren meer aan dan de RES, waarbij het veel meer om de uitvoering gaat, wat soms taai is en lang duurt. Om de hoeveelheid tijd die we hierin steken te beperken en om de krachten te bundelen, hebben we JongRES Noord-Holland-Noord en Noord-Holland-Zuid samengevoegd en werken we ook samen met JongRES Utrecht. Bovendien is het veel leuker om het samen te doen. Zo hebben we gezamenlijk een strategische sessie georganiseerd, waarbij we een kaart hebben gemaakt met daarop concrete locaties die geschikt zijn voor meervoudig ruimtegebruik. Wat de Nederlandse situatie uitdagend, maar ook interessant, maakt is dat er meerdere vraagstukken strijden om ruimte: landbouw, natuur, woningbouw, bedrijvigheid en grootschalige energieopwek. Die ruimte is in ons dichtbevolkte Nederland beperkt.
Dat lukt alleen als we ruimte voor meerdere doeleinden tegelijk gebruiken. Op deze kaart hebben we plekken ingetekend voor het grootschalig opwekken van energie, bijvoorbeeld langs snelwegen en spoorlijnen, en op plekken waar eerder wind- of zonneparken zijn geweest. De position paper en de kaart zien wij als middelen om met Statenleden in gesprek te komen.
Daarmee laten we zien dat we serieuze gesprekspartners zijn.
Het moet niet zo zijn dat we incidenteel uitgenodigd worden voor een bijeenkomst, zodat er een vinkje kan worden gezet achter “jongerenparticipatie”. We willen structureel meepraten over onze toekomst. En dat er iets met onze inbreng gebeurt.’
Eigen keuzes maken
Op de vraag welke keuzes Van Gerwen persoonlijk maakt als het gaat om duurzaamheid, antwoordt ze: ‘ik ben vegetariër, al heel lang. Verder reis ik alleen met het ov en de fiets en ik koop voor al tweedehandskleding. Maar ook daarin vind ik dat je je eigen keuzes moet maken. Doe het op je eigen manier. Niemand is onfeilbaar, dus laten we elkaar daarin niet de maat nemen.’
‘Wil je iets voor je eigen regio betekenen en tegelijkertijd werken aan je netwerk? Sluit je dan aan bij JongRES Rivierenland!’
Maak je hard voor je eigen toekomst. Verdiep je in wat er speelt en vorm je mening.'
Daarnaast benadrukt hij dat het niet alleen belangrijk is, maar ook gewoon heel leuk. Je ontmoet allemaal leuke mensen en we doen leuke dingen. Naast onze interesse voor grootschalige energieopwek, hebben we het ook over andere onderwerpen die ons jongeren bezighouden, zoals hoe kom ik aan een betaalbare woning?’
‘In onze regio is het extra moeilijk om in contact te komen met jongeren. Het is een dunbevolkt, landelijk gebied met veel dorpen. Laatst ben ik jurylid geweest bij de “24 uur van Rivierenland". Dat is een Klimaat Hackathon waar zo’n 60 jongeren van 6 verschillende scholen 24 uur lang oplossingen hebben bedacht voor vier energievraagstukken uit de praktijk. Daar waren dus heel veel jongeren bij aanwezig en dat zijn mooie gelegenheden om jongeren warm te maken voor JongRES.’ Als je het Israël vraagt, dan is er nog onvoldoende bewustzijn en urgentiebesef, onder veel jongeren én volwassenen. ‘We hebben geen tijd te verliezen. Hoe sneller we de COz-uitstoot terugbrengen, hoe beter. Alleen dan kunnen we de klimaatverandering binnen de perken houden.’
Behalve met de energietransitie houdt Israël zich bezig met de ontwikkeling van een circulaire economie. ‘Na mijn studie Milieukunde heb ik via Avalon Advies opdrachten gedaan bij gemeenten op het gebied van aardgasvrije wijken en het energieloket. Daar ben ik in aanraking gekomen met de Jong RES.’ Hij volgt nu een masteropleiding Circulaire Economie in Nijmegen. ‘Daar worden we opgeleid tot change agents.
Hoe neem je mensen mee in de grote transities van deze tijd? Dat begint met beter naar elkaar luisteren. Daarnaast roep ik minister Jetten op om de druk op provincies en gemeenten op te voeren om voortgang erin te houden.
In onze regio staan nu 28 windmolens. Dat moeten er in 2030 49 zijn. Maar de realisatie van nieuwe windmolens vertraagt. De reden daarvoor is voor iedere gemeente of ieder project anders, maar we moeten wel doorpakken en stilgevallen projecten vlottrekken. We kunnen het ons niet permitteren om vertraging op te lopen.’
‘Er is nog maar weinig tijd’, vindt Rowin Israël
Rowin Israël (24) woont in Wamel, gemeente West Maas en Waal, en is sinds ruim een jaar vertegenwoordiger van JongRES FruitDelta Rivierenland. Zijn eerste prioriteit is het opbouwen van een jongerennetwerk in de regio. Israëls oproep aan jongeren: ‘Voorkom dat andere generaties bepalen hoe onze toekomst op het gebied van energievoorziening eruitziet
AA Jong RES V/ Nederland